ISABGOL

Our product

ISABAGOL(ઈસબગુલ)

પાકની જાતો

🌾INDO-22

Isabgol

pexels-ajay-v-n-1599884131-27435492

isagbol-2

સંપૂર્ણ ખેતી પદ્ધતિ

ગુજરાતીમાં

(ઈસબગુલ – ખેતી પદ્ધતિની માર્ગદર્શિકા)
જમીન (SOIL)
• આ ફસલ ઓછી ગુણવત્તાવાળી જમીનમાં પણ સારી આવે છે.
• રેતીલી ગાદવાળીથી લઈને ગાદવાળી, સારા ડ્રેનેજવાળી જમીન અને પીએચ 7 થી 8 વચ્ચે હોય તેવી જમીન આ ફસલ માટે આદર્શ છે.
હવામાન (CLIMATE)
• પાકને ઠંડું હવામાન તથા પાકતી વખતે સૂકું અને ધુપાળું વાતાવરણ જોઈએ.
• ઓછી શીશિર, વાદળછાયું વાતાવરણ કે ઝાકળ પડવાથી પણ બીજ પડી જાય છે.
• બીજ પાકતી વખતે મોનસૂન ન આવે એ માટે વાવણી યોગ્ય સમયે કરવી જોઈએ.
________________________________________
ખેતી (CULTIVATION)
જમીન તૈયાર કરવી અને વાવણી:
• જમીનને ભુક્કો કરી સુક્ષ્મ કરવી અને સિંચાઈ માટે અનુકૂળ કદના પટ્ટા બનાવવા.
• જમીન તૈયાર કરતી વખતે 15 ટન FYM/હા નાખીને સારી રીતે ભેળવી દેવું.
• ઓક્ટોબર મહિનામાં 15 સે.મી. અંતરે લાઇનમાં કે છાંટી બીજ વાવવું. એક એકર માટે આશરે 3 કિગ્રા બીજ જરૂરી છે.
• વાવણી પછી બીજ પર હળવેથી જમીન ઢાંકી દેવી.
________________________________________
સિંચાઈ અને ખેડકામ (IRRIGATION AND INTERCULTURE)
• વાવણી પછી તરત જ હળવી સિંચાઈ કરવી.
• 6 થી 10 દિવસમાં અંકુરણ થાય છે.
• બીજી સિંચાઈ 3 અઠવાડિયા પછી અને ત્રીજી સિંચાઈ ફુલના સ્પાઈક બનતી વખતે આપવી.
• પાકને કુલ 7–10 સિંચાઈ જોઈએ.
• આખા વૃદ્ધિ દરમિયાન 2–3 વાર હાથથી નીંદણ કરવું.
________________________________________
છોડ રક્ષણ (PLANT PROTECTION)
મુખ્ય કીટકો: સફેદ ઘૂંગરું (White grub)
મુખ્ય રોગો: પાવડરી મિલ્ડ્યુ, ડાઉની મિલ્ડ્યુ, અને રાઇઝોક્ટોનિયા વિલ્ટ.
નિયંત્રણ કાર્યક્રમ (Schedule):
1. જમીન તૈયાર કરતી વખતે છેલ્લી હળમાં એલ્ડ્રિન અથવા લિન્ડેન 5% @ 25 કિગ્રા/હા નાખવાથી સફેદ ઘૂંગરાથી પાકને બચાવી શકાય.
2. પાવડરી મિલ્ડ્યુ નિયંત્રણ માટે 0.2% ગીલી ગંધકનું છંટકાવ 15 દિવસના અંતરે 2–3 વાર કરવું.
3. ડાઉની મિલ્ડ્યુ માટે રોગ દેખાય ત્યાઝ 0.1% બાવિસ્ટિનનો છંટકાવ કરવો અને 15 દિવસ પછી ફરી કરવો.
4. રાઇઝોક્ટોનિયા વિલ્ટ માટે બીજને કેપ્ટાન @ 5 ગ્રામ/કિગ્રા બીજ પ્રમાણે શાસ્ત્રક્રિયા કરવી. સાથે જ જમીન ભેજાવવી અને છોડ પર 0.2% કેપ્ટાનનું છંટકાવ કરવું તથા 1 અઠવાડિયા પછી ફરી કરવું.
________________________________________
કાપણી અને ઉપજ (HARVESTING AND YIELD)
• પાકનો સમયગાળો 4 થી 5 મહિના છે.
• પાંદડાં પીળાં થવા લાગે અને ફૂલના સ્પાઈકનો રંગ કથ્થાઈ થાય ત્યારે પાક તૈયાર ગણાય. પાકવાની ખાતરી એ રીતે થાય છે કે સ્પાઈકને આંગળીઓ વચ્ચે દબાવતા પાકેલા બીજ બહાર પડે.
• વહેલી સવારે પાકની કાપણી જમીન નજીકથી કરવી જેથી બીજ ન પડી જાય.
• પાકને 1–2 દિવસ માટે ઢગલા રૂપે રાખી પછી ઢોરથી મઢાવીને બીજ અલગ કરવા.
• બીજને પવનમાં ફટકારી સાફ કરી એકઠું કરવું.
• બીજમાંથી છાલ અલગ કરવા પીસવાની મિલમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે, જેમાં આશરે 30% છાલ મળે છે.
• સારો પાક 800-1000 કિગ્રા બીજ પ્રતિ હેક્ટર ઉપજ આપે છે.

हिंदी में

(ईसबगोल – खेती पद्धति मार्गदर्शिका)

जमीन (SOIL)

यह फसल कम गुणवत्ता वाली जमीन में भी अच्छी आती है।
रेतीली दोमट से लेकर दोमट, अच्छी जल-निकास वाली भूमि तथा pH 7 से 8 के बीच वाली भूमि इस फसल के लिए आदर्श है।

जलवायु (CLIMATE)

फसल को ठंडा मौसम तथा पकते समय शुष्क और धूप वाला वातावरण चाहिए।
कम शीत, बादल छाए रहना या ओस गिरने से भी बीज झड़ जाते हैं।
बीज पकते समय मानसून न आए इसके लिए समय पर बुवाई करनी चाहिए।

खेती (CULTIVATION)

भूमि तैयार करना और बुवाई:

भूमि को भुरभुरी करके बारीक बनाना और सिंचाई के लिए उपयुक्त आकार की क्यारियां बनाना।
भूमि तैयार करते समय 15 टन एफ.वाय.एम/हेक्टेयर डालकर अच्छी तरह मिला देना।
अक्टूबर में 15 से.मी. दूरी पर लाइन में या छिटककर बीज बोना। एक एकड़ के लिए लगभग 3 कि.ग्रा. बीज चाहिए।
बुवाई के बाद बीज पर हल्की मिट्टी ढक देना।

सिंचाई और गुड़ाई (IRRIGATION AND INTERCULTURE)

बुवाई के तुरंत बाद हल्की सिंचाई करनी।
6 से 10 दिनों में अंकुरण होता है।
दूसरी सिंचाई 3 हफ्ते बाद और तीसरी सिंचाई फूल आने पर करनी।
पूरी फसल अवधि में कुल 7–10 सिंचाई आवश्यक हैं।
पूरे विकास के दौरान 2–3 बार हाथ से निराई करनी।

पौध संरक्षण (PLANT PROTECTION)

मुख्य कीट: सफेद गुबरे (White grub)
मुख्य रोग: पाउडरी मिल्ड्यू, डाउनy मिल्ड्यू और राइजोक्टोनिया विल्ट।

नियंत्रण कार्यक्रम:

भूमि तैयार करते समय अंतिम जुताई में एल्ड्रिन या लिंडेन 5% @ 25 कि.ग्रा./हेक्टेयर डालने से सफेद गुबरे से बचाव।
पाउडरी मिल्ड्यू नियंत्रण हेतु 0.2% गीली गंधक का छिड़काव 15 दिन के अंतराल पर 2–3 बार करना।
डाउनy मिल्ड्यू के लिए रोग दिखते ही 0.1% बाविस्टिन का छिड़काव करना और 15 दिन बाद पुनः दोहराना।
राइजोक्टोनिया विल्ट के लिए बीज को केप्टान @ 5 ग्राम/कि.ग्रा. बीज से उपचारित करना। भूमि को नम रखना और पौधों पर 0.2% केप्टान का छिड़काव करना तथा 1 सप्ताह बाद फिर से करना।

कटाई और उपज (HARVESTING AND YIELD)

फसल अवधि 4 से 5 महीने होती है।
जब पत्ते पीले पड़ने लगें और फूल की बालियां भूरे रंग की हो जाएं तो फसल तैयार मानी जाती है। पुष्टि हेतु स्पाइक दबाने पर पके बीज बाहर निकल आते हैं।
सुबह जल्दी कटाई जमीन के पास से करनी चाहिए ताकि बीज न गिरे।
फसल को 1–2 दिन तक ढेर में रखकर फिर मड़ाई से बीज अलग करना।
बीज को हवा में फटककर साफ करना और इकट्ठा करना।
बीज से छिलका अलग करने के लिए मिल में प्रोसेस किया जाता है जिससे लगभग 30% छिलका प्राप्त होता है।
अच्छी फसल से 800–1000 कि.ग्रा. बीज प्रति हेक्टेयर उत्पादन होता है।

IN ENGLISH

(Isabgol – Cultivation Guidelines)

Soil (SOIL)

This crop grows well even in poor-quality soils.
Sandy loam to loam, well-drained soils with pH between 7–8 are ideal for this crop.

Climate (CLIMATE)

The crop requires cool weather and dry, sunny conditions at maturity.
Low frost, cloudy weather, or dew can cause seed shattering.
Sowing should be done at the right time to avoid monsoon during seed maturity.

Cultivation (CULTIVATION)

Land Preparation and Sowing:

Prepare the soil into fine tilth and make beds of convenient size for irrigation.
During land preparation, apply 15 tons FYM/ha and mix well.
In October, sow seeds in lines at 15 cm spacing or by broadcasting. About 3 kg seed is required per acre.
Cover the seeds lightly with soil after sowing.

Irrigation and Interculture (IRRIGATION AND INTERCULTURE)

Provide a light irrigation immediately after sowing.
Germination occurs within 6–10 days.
Give the second irrigation after 3 weeks and the third at spike formation stage.
A total of 7–10 irrigations are required during the crop period.
Hand weeding should be done 2–3 times during crop growth.

Plant Protection (PLANT PROTECTION)

Major Pests: White grub
Major Diseases: Powdery mildew, Downy mildew, and Rhizoctonia wilt.

Control Schedule:

Apply Aldrin or Lindane 5% @ 25 kg/ha in the last ploughing to protect against white grub.
For powdery mildew, spray 0.2% wettable sulphur 2–3 times at 15-day intervals.
For downy mildew, spray 0.1% Bavistin as soon as disease appears and repeat after 15 days.
For Rhizoctonia wilt, treat seed with Captan @ 5 g/kg seed. Keep the soil moist and spray 0.2% Captan on plants, repeat after one week.

Harvesting and Yield (HARVESTING AND YIELD)

The crop duration is 4–5 months.
The crop is ready when leaves turn yellow and spikes turn brown. Maturity is confirmed when pressing spikes releases mature seeds.
Harvest early in the morning by cutting near the ground to avoid seed shattering.
Keep harvested crop in heaps for 1–2 days, then thresh to separate seeds.
Clean seeds by winnowing in the wind and collect them.
Husk is separated in a processing mill, which yields about 30% husk.
A good crop yields 800–1000 kg seed per hectare.